الشيخ ناصر مكارم الشيرازي
4
الأمثل في تفسير كتاب الله المنزل ( تفسير نمونه ) ( فارسي )
تفسير : پيمان نخستين و عالم ذر آيات فوق در حقيقت اشاره اى به « توحيد فطرى » و وجود ايمان به خدا در اعماق روح آدمى است و به همين جهت بحثهايى را كه در آيات گذشته اين سوره در زمينه « توحيد استدلالى » بوده است تكميل مىكند . گرچه در تفسير اين آيه بحثها و گفتگوهاى فراوان و داغى در ميان مفسران به راه افتاده و احاديث گوناگونى در اين باره وارد شده ولى ما سعى مىكنيم نخست تفسير اجمالى آيه و بعد مهمترين بحثهاى مفسران و سپس انتخاب خودمان را به طور فشرده و مستدل در اينجا بياوريم . خداوند روى سخن را در اين آيه به پيامبر كرده ، نخست چنين مىگويد : « به خاطر بياور موقعى را كه پروردگارت از پشت فرزندان آدم ذريه آنها را بر گرفت و آشكار ساخت و آنها را گواه بر خويشتن نمود و از آنها پرسيد : آيا من پروردگار شما نيستم ؟ آنها همگى گفتند آرى گواهى مىدهيم » . ( * ( وَإِذْ أَخَذَ رَبُّكَ مِنْ بَنِي آدَمَ مِنْ ظُهُورِهِمْ ذُرِّيَّتَهُمْ وَأَشْهَدَهُمْ عَلى أَنْفُسِهِمْ أَ لَسْتُ بِرَبِّكُمْ قالُوا بَلى شَهِدْنا ) * ) . « ذرية » چنان كه دانشمندان لغت گفتهاند در اصل به معنى « فرزندان كوچك و كم سن و سال » است ، ولى غالبا به همه فرزندان گفته مىشود ، گاهى به معنى مفرد و گاهى به معنى جمع استعمال مىگردد اما در اصل معنى جمعى دارد . در باره ريشه اصلى اين لغت احتمالات متعددى داده شده است بعضى آن را از « ذرء » ( بر وزن زرع ) به معنى آفرينش مىدانند بنا بر اين مفهوم اصلى « ذريه » با مفهوم مخلوق و آفريده شده برابر است . و بعضى آن را از « ذر » ( بر وزن شر ) كه به معنى موجودات بسيار كوچك